Jak powstały Mako™ (G.E.T.) – z niewielką pomocą przyjaciół
W ciągu czterech lat australijska firma wykonawcza z branży górniczej Byrnecut odegrała kluczową rolę w opracowaniu nowego, ulepszonego systemu narzędzi do obróbki gruntu (G.E.T) firmy Sandvik – Mako™.
W trudnych warunkach górnictwa podziemnego zużycie jest nieuniknione. Nigdzie nie jest ono bardziej dotkliwe niż w przypadku łyżek i zamontowanych na nich osłon. W najbardziej ściernych warunkach osłony mogą ulec zużyciu już po kilkuset godzinach pracy. Ich wymiana – zwłaszcza gdy są przyspawane – może zająć wiele zmian: to cenne godziny, podczas których maszyna jest wyłączona z eksploatacji, a wydajność spada.
Aby przyspieszyć ten proces, w 2001 roku firma Sandvik wprowadziła na rynek serię Shark™ narzędzi do pracy z gruntem (G.E.T.) niebieski wskaźnik – stając się pierwszym systemem osłon z możliwością ponownego napinania przeznaczonym dla rynku górnictwa podziemnego. Narzędzia Blue Pointer™ można podsumować jako osłony wykorzystujące mocowania mechaniczne, których wymiana jest znacznie szybsza. Chociaż system ten jest liderem na rynku górnictwa podziemnego, nic nie jest idealne i wszystko można ulepszyć. Mając to na uwadze, w 2018 roku firma Sandvik rozpoczęła prace nad jego wymianą – Mako™. Nie zrobiła tego jednak samodzielnie, lecz w ścisłej współpracy z cieszącą się międzynarodową renomą firmą specjalizującą się w pracach górniczych, Byrnecut.
Przedstawiamy narzędzia do pracy w gruncie Mako™
MAKO™ nawiązuje do motywu rekina, a Mako to drapieżnik o krótkich płetwach – nazwa ta dosłownie oznacza „ząb rekina” w języku maoryskim. W przededniu globalnej premiery MAKO™ oferuje szereg zalet: innowacyjny, opatentowany mechanizm blokujący, system demontażu bez użycia młotka, ulepszone odlewane narożniki (opatentowane) oraz dodatkowy wskaźnik zużycia, by wymienić tylko kilka.
Zdecydowanie największe ulepszenie pod względem skrócenia przestojów i obniżenia kosztu wydobycia jednej tony można dostrzec w osłonach narożnych Mako™. Zazwyczaj narożniki – które są narażone na znacznie większe obciążenia – zużywają się i wymagają wymiany w połowie okresu eksploatacji w porównaniu z pozostałymi osłonami. W ekstremalnych warunkach na każdy zestaw standardowych osłon mogą być potrzebne dodatkowe dwa „półnarożniki”. Jednak dzięki ulepszonemu materiałowi i konstrukcji w przypadku Mako nie ma potrzeby wymiany narożników w połowie okresu eksploatacji.
„W teorii teoria i praktyka są takie same. W praktyce jednak tak nie jest”
Zaprojektowanie nowego systemu G.E.T. to jedno, a zapewnienie jego sprawności w najtrudniejszych warunkach to zupełnie inna sprawa. Dlatego każdy prototyp Mako™ został przetestowany w terenie. Firma Byrnecut odegrała kluczową rolę w tym procesie, testując koncepcję w jednym ze swoich najbardziej wymagających pod względem ścieralności miejsc – kopalni miedzi Capricorn w pobliżu Mount Isa w australijskim stanie Queensland. „Firma Sandvik przyjechała z zespołem inżynierów i zapytała: »No dobrze, czy jesteście gotowi pomóc nam w opracowaniu systemu Mako™?«” – opowiada Gary Boswell, główny kierownik ds. konserwacji w kopalni z firmy Byrnecut. „Zgodziliśmy się więc i nawiązaliśmy dobrą współpracę z firmą Sandvik. Od samego początku dążyliśmy do tego samego celu – obniżenia całkowitego kosztu posiadania (TCO) i osiągnięcia stosunku 1:1 [narożnik:osłona] – tak aby wymieniać narożniki dopiero wtedy, gdy wymieniane są wszystkie pozostałe osłony”.
W kopalni Capricorn pracuje pięć ładowarek Sandvik (LH621) wyposażonych w łyżki typu „3 ” o długości 10,7 m. Boswell zakłada, że jedna łyżka wytrzyma 7 500 godzin pracy, a ze względu na agresywny charakter skały przeprowadza wymianę osłony G.E.T. średnio co 500–550 godzin. Oznacza to około 14 zestawów Mako™ na cały okres eksploatacji jednej łyżki. Zatem wydłużenie ich żywotności i ułatwienie wymiany wszystkich elementów za jednym razem może znacząco wpłynąć na czas przestoju i koszty w całym okresie eksploatacji.
Metal tam, gdzie ma to znaczenie
Mako™ nie osiągnęło swojej trwałości poprzez zwykłe dodanie większej ilości metalu. Metal umieszczono tam, gdzie ma to znaczenie, a cały system Mako™ charakteryzuje się bardzo korzystnym stosunkiem masy do wydajności.
Pierwsze narzędzie do pracy z gruntem Mako™ zostało zamontowane w zakładzie Byrnecut w Capricorn w styczniu 2019 roku. Pomimo odległej lokalizacji łyżki były co tydzień monitorowane przez ekspertów firmy Sandvik. Szybko stało się jasne, że nowa seria charakteryzuje się wyjątkową trwałością – wytrzymuje średnio o 12% dłużej niż najlepsze produkty konkurencji, a także eliminuje konieczność stosowania osłon narożnych o połowie okresu eksploatacji.
Mako™: prawdziwie bezmłotkowy system narzędzi do pracy z gruntem
„Pierwszy prototyp wydawał nam się w porządku, ale wciąż było miejsce na ulepszenia” – mówi Michael McCormick, kierownik ds. załadunku Shark™, który był bezpośrednio zaangażowany w prace nad rozwojem systemu Mako™. „Informacje zwrotne, które otrzymaliśmy od Gary’ego i zespołu z Capricorn, naprawdę pomogły nam zrozumieć problemy, z jakimi się borykali. Gdy pojawiał się jakiś problem, mogliśmy szybko opracować krótkoterminową „poprawkę”, zanim opracowaliśmy rozwiązanie długoterminowe. Na przykład znaleźliśmy możliwość ulepszenia systemu blokującego i musieliśmy dostosować zespół sworznia, aby zapewnić, że funkcja odblokowania działa naprawdę bez użycia młotka. Jak to zwykle bywa, mieliśmy pewne problemy z wydajnością we wcześniejszych prototypach i potrzebowaliśmy kilku prób, aby wszystko dopracować. Jednak możliwość współpracy w czasie rzeczywistym z zespołem Gary’ego była kluczem do tego, byśmy mogli szybko reagować za pomocą doraźnych poprawek i weryfikować ich skuteczność”.
„Bezpieczeństwo jest najważniejsze” – mówi Gary Boswell – „i nie chcieliśmy, aby nasi pracownicy używali młotków lub palnika acetylenowo-tlenowego do zdejmowania osłon. Jednak firma Sandvik rozwiązała ten problem dzięki funkcji odsuwania, która radzi sobie ze zużytymi narzędziami do obróbki gruntu, nawet tymi z uchwytami do podnoszenia, które uległy erozji w wyniku użytkowania. Problem transportu ciężkich osłon został również rozwiązany dzięki nowemu urządzeniu podnoszącemu, które jest bardzo skuteczne”.
Narzędzia do pracy z gruntem mogą wydawać się stosunkowo niewielkim problemem w kontekście całej kopalni. Jednak gdy, tak jak w przypadku firmy Byrnecut w kopalni Capricorn, zużywa się kilkaset zestawów rocznie, łączne korzyści wynikające z zastosowania systemu Mako przekładają się na znaczną poprawę wydajności, oszczędność kosztów, skrócenie czasu pracy oraz zwiększenie bezpieczeństwa. Przemyślana konstrukcja systemu Mako™, udoskonalona w warunkach terenowych, pomaga łyżkom osiągać wyznaczone cele w zakresie dostępności i wydajności.